DSpace Community:https://hdl.handle.net/10442/42026-05-12T13:39:33Z2026-05-12T13:39:33ZΣυμπόσια και αστική διατροφή στον παλαιολόγειο Μυστρά : Πρακτικά επιστημονικής διημερίδας, Μυστράς 24–25 Νοεμβρίου 2023, Αθήνα–Σπάρτη 2025https://hdl.handle.net/10442/198032026-04-07T12:47:20Z2026-01-01T00:00:00ZTitle: Συμπόσια και αστική διατροφή στον παλαιολόγειο Μυστρά : Πρακτικά επιστημονικής διημερίδας, Μυστράς 24–25 Νοεμβρίου 2023, Αθήνα–Σπάρτη 20252026-01-01T00:00:00ZΟ τόμος συγκεντρώνει τα Πρακτικά της επιστημονικής διημερίδας που πραγματοποιήθηκε στον Μυστρά στις 24–25 Νοεμβρίου 2023 και εξετάζει πτυχές της αστικής διατροφής και της κοινωνικής πρακτικής των συμποσίων κατά την παλαιολόγεια περίοδο. Περιλαμβάνει 16 μελέτες που διερευνούν αντιλήψεις και νοοτροπίες γύρω από τη διατροφή στο δεσποτάτο του Μορέα, καθώς και πρακτικές παραγωγής, διακίνησης και κατανάλωσης τροφίμων, μέσα από ιστορικές και λογοτεχνικές πηγές, χειρόγραφα, εικονογραφία και αρχαιολογικά δεδομένα. Έμφαση δίνεται στους παράγοντες που διαμόρφωσαν τα διατροφικά πρότυπα, όπως η κινητικότητα πληθυσμών, το εμπόριο και οι κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις. Παράλληλα, αναδεικνύονται τεχνικές συντήρησης και μεταποίησης, καθώς και η ανάπτυξη προϊόντων υψηλής ποιότητας και σύνθετων γαστρονομικών πρακτικών. Ο τόμος προσφέρει διεπιστημονική προσέγγιση στη μελέτη της καθημερινής ζωής και του υλικού πολιτισμού του ύστερου Βυζαντίου.
This volume brings together the proceedings of the two-day academic conference held in Mistras on November 24–25, 2023, and examines aspects of urban diet and the social practice of banquets during the Palaeologan period. It includes 16 studies that explore perceptions and attitudes regarding diet in the Despotate of Morea, as well as practices of food production, distribution, and consumption, through historical and literary sources, manuscripts, iconography, and archaeological data. Emphasis is placed on the factors that shaped dietary patterns, such as population mobility, trade, and socioeconomic developments. At the same time, it highlights preservation and processing techniques, as well as the development of high-quality products and sophisticated gastronomic practices. The volume offers an interdisciplinary approach to the study of everyday life and material culture in late Byzantium.Kalem: Εισαγωγή στα οθωμανικά τουρκικά και στην οθωμανική παλαιογραφίαΚολοβός, Ηλίαςhttps://hdl.handle.net/10442/192052025-02-04T08:45:25Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Kalem: Εισαγωγή στα οθωμανικά τουρκικά και στην οθωμανική παλαιογραφία
Creator: Κολοβός, Ηλίας2025-01-01T00:00:00ZΚολοβός, ΗλίαςΤο εγχειρίδιο φιλοδοξεί να συνδράμει τους νέους ιστορικούς επιστήμονες, που εξειδικεύονται στις οθωμανικές σπουδές, στα πρώτα βήματά τους στα οθωμανικά τουρκικά. Το υλικό που περιλαμβάνει συγκεντρώθηκε αρχικά παλαιότερα, το 2007 και 2008, για τα σεμινάρια οθωμανικών τουρκικών που δίδαξα επί δύο δεκαετίες στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και ενημερώθηκε για το σεμινάριο που προσφέρω πλέον ως Διευθυντής Ερευνών στο Φροντιστήριο Ιστορικών Επιστημών (Τομέας Βυζαντινών Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών) και στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Προγράμματος Οθωμανικής Ιστορίας (Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών) του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.Αφηγηματική παράδοση και ιστορικότητα, 10ος-17ος αι.: Η Ανάμνησις μερική περί του Αγίου Όρους ΆθωΛιβανός, Νικόλαοςhttps://hdl.handle.net/10442/195602025-11-13T12:11:46Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Αφηγηματική παράδοση και ιστορικότητα, 10ος-17ος αι.: Η Ανάμνησις μερική περί του Αγίου Όρους Άθω
Creator: Λιβανός, Νικόλαος2025-01-01T00:00:00ZΛιβανός, ΝικόλαοςΗ συλλογή διηγήσεων με τίτλο Ἀνάμνησις μερική περί τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθω, τά λεγόμενα Πάτρια, έργο των αρχών του 16ου αιώνα, περιέχει πέντε αυτόνομες διηγήσεις που αφηγούνται θαύματα σχετικά με την ιδιαίτερη σχέση της Θεοτόκου με τον Άθω, την ίδρυση των μονών Βατοπεδίου και Ζωγράφου, την εμφάνιση των εφεστίων εικόνων της Θεοτόκου Πορταΐτισσας στη μονή Ιβήρων και του Αγίου Γεωργίου στη μονή Ζωγράφου, καθώς και την αφιέρωση του καθολικού της μονής Ξηροποτάμου στους αγίους Τεσσαράκοντα Μάρτυρες. Διασωσμένη σε πλήθος χειρογράφων από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα, η συλλογή αποτελεί την παλαιότερη γνωστή σε μας προσπάθεια εξιστόρησης ενός παρελθόντος στο οποίο κυρίαρχη θέση έχουν τα θαύματα που καθιστούν τον Άθω και τις μονές του χώρο ιερό. Παρά το γεγονός ότι οι διηγήσεις δεν είναι κείμενα ιστοριογραφικά με την αυστηρή έννοια, καθίστανται, εντούτοις, σημαντικό εργαλείο κατανόησης του τρόπου ανάπτυξης και εξέλιξης της συλλογικής μνήμης των Αγιορειτών μοναχών, αναδεικνύοντας όψεις παλαιότερων μεσαιωνικών προφορικών παραδόσεων της χερσονήσου. Το βιβλίο αυτό είναι μια πρώτη απόπειρα μελέτης της αγιορειτικής αφηγηματικής παράδοσης, και εντάσσεται στην ευρύτερη κατανόηση του τρόπου σχηματισμού της συλλογικής μνήμης στον ορθόδοξο μοναχισμό και των τρόπων ανάδειξης ιερών τόπων κατά το πέρασμα από τον Μεσαίωνα στην πρώιμη Νεωτερικότητα.Social Profiles and Social Position in Byzantium. Testimonies and Interpretationshttps://hdl.handle.net/10442/195592025-11-13T12:11:29Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Social Profiles and Social Position in Byzantium. Testimonies and Interpretations2025-01-01T00:00:00ZΟ σύμμεικτος αυτός τόμος αποτελεί συμβολή στη θεώρηση της κοινωνίας και των διαφόρων κοινωνικών ομάδων στο Βυζάντιο. Δεδομένου ότι η κοινωνία της βυζαντινής εποχής αποτελεί πλέον κύριο πεδίο της ιστορικής έρευνας, στον τόμο συγκεντρώνονται κάποιες από τις μελέτες που παρουσιάστηκαν στην ημερίδα “‘Social’ Profiles and ‘Social’ Groups: Perceptions of Social Position in Byzantium” που έλαβε χώρα το 2014 στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Οι ερευνητές που συμμετέχουν στον τόμο παρουσιάζουν όψεις της βυζαντινής κοινωνίας και της αποτύπωσης στις πηγές της διαστρωμάτωσής της (ανώτερα κοινωνικά στρώματα, έμποροι, μοναχοί, αγρότες, ο «δήμος» των πόλεων). Περιλαμβάνεται επίσης ανάλυση της κοινωνικής θεωρίας της Εκκλησίας, όπως αυτή ανιχνεύεται σε φιλοσοφικές-θεολογικές πηγές της ύστερης βυζαντινής περιόδου, καθώς και δύο μελέτες για την προβολή ή τη γενικότερη απεικόνιση της κοινωνικής θέσης στην τέχνη. Στόχος του τόμου είναι να προκαλέσει τον προβληματισμό για τον τρόπο που οι ίδιοι οι Βυζαντινοί έβλεπαν την κοινωνία τους και αντιλαμβάνονταν την «κοινωνική θέση» των ανθρώπων, και να αποτελέσει αφετηρία για τη συμφιλίωση ή και τον συσχετισμό των σύγχρονων αντιλήψεων περί «κοινωνίας» με τη βυζαντινή κοινωνία, όπως αυτή αναδύεται ανάγλυφα στο πρωτογενές υλικό που προέρχεται από τη βυζαντινή εποχή.
This edited volume is a contribution to the study of society and the various social groups in Byzantium. As Byzantine society is now a major field of research, this volume brings together some of the studies presented at the conference entitled “‘Social’ Profiles and ‘Social’ Groups: Perceptions of Social Position in Byzantium”, held at the Institute of Historical Research of the National Hellenic Research Foundation in 2014. The researchers contributing to the volume present aspects of society and the representation of different social groups in Byzantium (upper classes, merchants, monks, peasants, the ‘demos’ of the cities) in the sources. There is also an analysis of the social theory of the Church as it appears in philosophical-theological sources of the late Byzantine period, as well as two studies on the projection, or general representation of social position in art. The aim of this volume is to stimulate reflection on the way in which the Byzantines themselves viewed their society and perceived the ‘social position’ of people, and to provide a starting point for reconciling or even correlating contemporary conceptions of ‘society’ with Byzantine society as it appears vividly in the source material from the Byzantine era.A merchant of Thessalonike: Kasandrenos and his ledger of 1356–7Σμυρλής, Κωστήςhttps://hdl.handle.net/10442/196352025-12-23T07:56:32Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: A merchant of Thessalonike: Kasandrenos and his ledger of 1356–7
Creator: Σμυρλής, Κωστής2025-01-01T00:00:00ZΣμυρλής, ΚωστήςThe chapter provides a new edition, translation, and analysis of the accounting notes that a Thessalonian merchant probably called Kasandrenos wrote in 1356–7 on empty pages of Vat. gr. 1110, a manuscript containing works of Barlaam of Calabria. These notes are among the longest and perhaps the most interesting of the few such writings that have survived from Byzantium, constituting a source of the greatest value for the study of the society and the economy of Thessalonike in the 1350s. Known since 1991, when they were published by Peter Schreiner, they have received little attention and have remained largely misunderstood. This chapter reexamines the notes of Kasandrenos in the light of new readings and information coming from documents published in Vatopédi II and Vatopédi III. A new edition and annotated translation of the text are given at the end.Aspects of the Relationship between Alchemy and Christianity in ByzantiumΜέριανος, Γεράσιμοςhttps://hdl.handle.net/10442/196402025-12-23T08:00:29Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Aspects of the Relationship between Alchemy and Christianity in Byzantium
Creator: Μέριανος, Γεράσιμος2025-01-01T00:00:00ZΜέριανος, ΓεράσιμοςSince Antiquity, alchemy has been closely intertwined with religious beliefs and practices. The designation ‘sacred and divine art’, employed by alchemical authorities in late antique and Byzantine times, is most revealing
about this connection. The sacred art gradually adapted to
a Christian cultural milieu, leading to the Christianization of
alchemical ideas. This paper explores the interplay between
alchemy and Christianity in Byzantium, providing a discussion
of key themes that unveil complex dynamics. It argues that
alchemical theorization converses, to an extent, with Christian theology, progressively integrating alchemy into a Christian philosophy of nature. Byzantine alchemical authors infuse
their discipline with Christian values, virtues, and beliefs, presenting adherence to these principles as a prerequisite for
accessing alchemical knowledge. Moreover, the paper reveals
the ‘infiltration’ of alchemical ideas into Christian literature
of various genres, as is evidenced by specific hagiographical
and theological texts. Despite limited evidence, these works
confirm that alchemy was not alien to the social and cultural
milieus of certain Byzantine periods. Notably, this ‘art’ could
be appealing to members of the clergy, even up to the highest ranks. The study also offers preliminary methodological
insights, emphasizing the nuanced nature of the relationship
between alchemy and Christianity. It advocates for a theologically informed analysis of Byzantine alchemical texts, cautioning against simplistic categorizations. This examination is
intended to be a starting point for future explorations into
the intricate connections between alchemy and Christianity in
Byzantium.Science as an Orthodox Weapon and the Politics of Anti-Communism in Mid-Twentieth Century GreeceΤαμπάκης, Κώσταςhttps://hdl.handle.net/10442/196392025-12-23T08:00:13Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Science as an Orthodox Weapon and the Politics of Anti-Communism in Mid-Twentieth Century Greece
Creator: Ταμπάκης, Κώστας2025-01-01T00:00:00ZΤαμπάκης, ΚώσταςThis paper details how a polemic Orthodox science-and-religion venture, that of the Christian Union of Scientists and its magazine Rays, paved the way for one of the most intense efforts of anticommunist propaganda in 1950s Greece, that of the Greek Light organization. In Greece, science was seen as an important component of communist ideology, by proponents and enemies alike. Thus, science became a contested battleground between communists and non-communists, and later, a resource for institutionalized anticommunist rhetoric. In the end, this paper argues that, while the communism/anti–communism struggle has been recognized as a crucial facet of European and global twentieth century history, the fact that science and religion narratives were crucial in such battles has remained relatively unexplored. Greece, which ended up on the Western side of the Iron Curtain, but was also Orthodox and had a communist party with a strong presence, is an especially informative such case.Insights into the Practice and Challenges of Ceramic Craft in Late Byzantium, with Examples from the Latin East (13th–15th c.) and Prospects for Future ResearchΓιαγκάκη, Αναστασία Γ.https://hdl.handle.net/10442/196522025-12-23T10:42:15Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Insights into the Practice and Challenges of Ceramic Craft in Late Byzantium, with Examples from the Latin East (13th–15th c.) and Prospects for Future Research
Creator: Γιαγκάκη, Αναστασία Γ.2025-01-01T00:00:00ZΓιαγκάκη, Αναστασία Γ.Presented at the International One-Day Conference organized by the Institute of Historical Research of the National Hellenic Research Foundation, with the support of the Harvard’s Center for Hellenic Studies in Greece (CHS Greece), aiming to explore scholarly issues related to mastery, apprenticeship, and the practice of know-how in the Eastern Mediterranean during the medieval period.Η Σπιναλόγκα μέσα από τη μελέτη της κεραμικής: συνέχειες και ασυνέχειεςYangaki, Anastasiahttps://hdl.handle.net/10442/196672026-01-21T15:11:09Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Η Σπιναλόγκα μέσα από τη μελέτη της κεραμικής: συνέχειες και ασυνέχειες
Creator: Yangaki, Anastasia2025-01-01T00:00:00ZYangaki, AnastasiaAs part of projects carried out on Spinalonga since 1997 and continuing to the present day, a significant amount of pottery has been collected on the island. Study of it is still in progress; preliminary classification provides information on the occupation of the area during the Byzantine, Venetian, Ottoman and modern periods, although it is clear from the pottery that there are some discontinuities. Of particular interest is the material from the Byzantine period, as it provides evidence for use of the site during a period for which there are no clearly dated archaeological remains. For example, interesting observations arise from the pottery – mainly amphorae – dating from the transitional period and the Middle Byzantine period. The most characteristic examples of glazed pottery date mainly from the second Venetian period onwards. Most of the sherds date from the Ottoman period and the 20th century, for which archival sources and architectural remains also provide ample evidence on Spinalonga. However, the different types of pottery belonging to the same periods allow observations on communication between the island and areas inside and beyond Crete. Examples of Italian, Western European and Asia Minor productions have been identified, as well as others from workshops in present-day mainland Greece. Other ceramics can be linked to local Cretan production. Also, based on the ceramic forms attributed to specific periods, as well as the uses with which they are associated, some initial information about the activities practiced on the island in each period can be obtained. In any case, study of this material complements the data obtained from study of the surviving buildings and their architecture, offering a picture of the inhabitants’ daily life over time.Πρώτες παρατηρήσεις από τις εργασίες του ερευνητικού προγράμματος: Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομέναΑθανασούλης, ΔημήτρηςΓιαγκάκη, Αναστασία Γ.Σακελλάκου, ΧρυσάνθηΣιγάλα, Μαρία Ζ.https://hdl.handle.net/10442/196502026-02-27T11:58:00Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: Πρώτες παρατηρήσεις από τις εργασίες του ερευνητικού προγράμματος: Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα
Creator: Αθανασούλης, Δημήτρης; Γιαγκάκη, Αναστασία Γ.; Σακελλάκου, Χρυσάνθη; Σιγάλα, Μαρία Ζ.2025-01-01T00:00:00ZΑθανασούλης, ΔημήτρηςΓιαγκάκη, Αναστασία Γ.Σακελλάκου, ΧρυσάνθηΣιγάλα, Μαρία Ζ.Παρουσιάζονται οι πρώτες πααρατηρήσεις από τη διεξαγωγή του πενταετούς (2019-2023) ερευνητικού προγράμματος "Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα".